Kadın olmak

Dünya’da ve Tür­ki­ye’de 8 Mart Dünya Ka­dın­lar Günü çe­şit­li, et­kin­lik­ler­le kut­la­nı­yor. Resmi ku­rum­lar ve STK’lar yılda bir kez de olsa kadın hak­la­rı ve ka­dı­na yö­ne­lik çe­şit­li sos­yal fa­ali­yet­le­ri ger­çek­leş­ti­ri­yor­lar.

Ka­dı­nın ta­ri­fi ve ka­dı­nın var­lı­ğı­nı siz oku­yu­cu­la­rı­ma an­lat­mak­ta yer kal­maz. Kadın demek tek ba­şı­na hayat ve dünya’ya eş değer demek ol­du­ğu­nu ifade etmek ye­ter­li ola­cak­tır. Dünya’nın bir çok ül­ke­sin­de ve ül­ke­miz­de ka­dı­nın çek­ti­ği çi­le­ler ve ka­dı­na ya­pı­lan­la­rı ise an­la­mak­ta hiç­bir dil ifade ede­mez.

Urfa ve Gü­ney­do­ğu’da ise kadın olmak ise çok ama çok zor.

Gü­ney­do­ğu’da ka­dı­nın çek­tik­le­ri­ni şu şe­kil­de sı­nıf­lan­dır­mak müm­kün­dür.

Erken ev­li­lik

Ber­del ile ev­len­mek,

Borç kar­şı­lı­ğın­da ev­len­mek

Gö­rü­cü usulü ile ev­len­mek

Kan be­de­li ile ev­len­mek (Kan da­va­sı çö­zü­mü)

İmam ni­ka­hı ile ev­len­mek

Kuma yolu ile ev­len­mek

Zorla ev­len­mek

Ve en önem­li­si ise şid­det.

Yıl­lar önce bir ma­ka­le oku­muş­tum. Ma­ka­le­de Gü­ney­do­ğu ka­dı­nı­nın so­run­la­rı­na çözüm bul­ma­yı amaç­la­yan ‘‘Gü­ney­do­ğu’da Kadın Olmak’’ baş­lık­lı rapor vardı. Ra­por­da ka­dın­lar­la il­gi­li çok ye­rin­de tes­pit­le­ri içe­ri­yor­du.

Ra­por­da ‘‘Gü­ney­do­ğu ka­dı­nı­nın du­ru­mu nedir, Gü­ney­do­ğu ka­dı­nı bu ya­şa­nan­lar ara­sın­da nasıl bir hayat sür­mek­te­dir, ne­le­ri bek­le­mek­te ve öz­le­mek­te­dir, bölge ka­dı­nı­nın is­tek­le­ri­ne ka­vuş­tu­rul­ma­sı için çözüm öne­ri­le­ri ne­ler­dir?’’ so­ru­la­rı­na yanıt ara­nı­yor­du.

Ra­por­da yer alan tes­pit­le­re göre böl­ge­de Gü­ney­do­ğu’da kız ço­cuk­la­rı 12-13 ya­şın­da ev­len­di­ri­lir­ken ev­li­lik ka­ra­rı ço­ğun­luk­la aile bü­yük­le­ri ta­ra­fın­dan ve­ri­li­yor. Aile bü­yük­le­ri­nin ev­li­lik ka­ra­rı­na et­ki­si Gü­ney­do­ğu kent­le­rin­de yüzde 54’e kırda ise yüzde 46’ya kadar çı­ka­bi­li­yor. Böl­ge­de sa­de­ce imam ni­ka­hıy­la ev­le­nen­le­rin oranı kent­te yüzde 14, kırda ise yüzde 31 ola­rak yer alı­yor­du.

Yine ra­por­da kır­sal alan­da ka­dın­la­rın yüzde 52.4’ünün, kent­te ise yüzde 36.3’ünün ko­ca­la­rıy­la ara­la­rın­da ak­ra­ba­lık bağı bu­lu­nu­yor. Çok ka­dın­la ev­li­lik an­la­yı­şı da azal­mak­la bir­lik­te bu an­la­yış kent­te yüzde 3.4, kırda ise yüzde 7.7 ora­nın­da dik­kat çe­ki­yor. 



Böl­ge­de ka­dın­la­rın yüzde 28.4’ü ga­ze­te oku­maz­ken okur-ya­zar­lık oranı ise yüzde 44 dü­ze­yin­de gö­rü­lü­yor.

Şan­lı­ur­fa kır­sa­lın­da ve özel­lik­le gece kondu ma­hal­le­le­rin­de çocuk yaşta kız­la­rın yaşlı er­kek­ler­le ev­len­di­ril­me­si, baş­lık pa­ra­sı­nın rol oy­na­dı­ğı bu tür ev­li­lik­ler, ka­de­rin de­ğiş­me­si ge­re­ken yü­zü­nün fo­toğ­ra­fı ola­rak kar­şı­mı­za çı­kı­yor ol­ma­sı utanç ve­ri­ci bir durum. Özel­lik­le Ak­ça­ka­le ve Har­ran Ova­sın­da halen çok yay­gın olan bir­den fazla ev­li­lik ve çok çocuk do­ğur­mak bir övgü kay­na­ğı ola­rak gö­rü­lü­yor.

Doğu ve Gü­ney­do­ğu Ana­do­lu’nun ka­na­yan ya­ra­sı ise kuş­ku­suz kan da­va­la­rı. 

Aşi­ret­ler ve aile­ler ara­sın­da kan da­va­sı ol­ma­sı ha­lin­de, bunun bi­ti­ri­le­bil­me­si için aşi­ret­ler-aile­ler ara­sın­da an­laş­ma yol­la­rı ara­nı­yor. An­laş­ma ya para ya da kız ve­re­rek ger­çek­leş­ti­ri­li­yor. An­laş­ma için be­lir­le­nen para, aşi­ret için­de top­la­na­rak öde­ni­yor ya da bir taraf karşı ta­ra­fa kız ve­ri­yor. Bu ge­le­nek azda olsa devam et­me­si Ka­dı­na yö­ne­lik en büyük şid­det ola­rak gö­rü­yo­rum. Çünkü kan be­de­li ola­rak gö­rü­len kadın, gelin gitti aile ta­ra­fın­dan daime dış­lan­mış ve ha­ya­tı zin­da­na dön­müş­tür.

Şan­lı­ur­fa ve böl­ge­sin­de ka­dı­nın de­ğe­ri yok de­necek kadar az olsa da, bazı aşi­ret ve aile­ler­de kadın ise hanım ağa ro­lün­de. Alı­nan tüm ka­rar­lar­da ka­dı­nın ka­ra­rı alı­nı­yor.

Ka­dı­nın yaşam ve hayat biçim de­ğiş­tik­çe top­lum­da ay­dın­la­nı­yor ve ge­li­şi­yor. Şan­lı­ur­fa’da bugün ka­dı­nın okuma oranı ol­duk­ça yük­sek, iş ve her alan­da ka­dı­nın sesi güzel ge­li­yor. Özel­lik­le si­ya­si alan­da söz sa­hi­bi olun­ma­sı mem­nu­ni­yet ve­ri­ci bir durum. Bu sa­yı­la­rın art­ma­sı di­le­ğiy­le 8 Mart Dünya Ka­dın­lar Günü kutlu olsun.